Dag 17

 wel 15 rivier crossings vandaag

 daar is de beuk weer (noordzijde, natzijde)

picknick aan Pozo Pigalo 

 torres Sibirana

 Petilla de Aragon 

K5 met zicht op de windmolenkam

Start 8.45u stop 16.15u = 7u30 (1u rust)       23km en 1050m ↟ 1010m ↡       gem 3,5km/u

el rey de un día (dag 16)

Zondag was een rotdag met het weer (lluvia y tormentas), kon niet vertrekken dus blijven zitten in Biel. Eigenaar van het appartement is ook natuur- en stadsgids en stelt voor mijn onledige dag op te vullen met een 2 uur durende rondleiding in het dorp, hij heeft de sleutels van het Palacio en de iglesia de San Martin en weet elk kantje van de judería van deskundige uitleg te voorzien. Hij zet me op de troon van Alfonso I El Batallador. "Als ik teveel babbel moet je 't zeggen" Ik zeg het, maar hij babbelt verder, de volle twee uur: alles over de toren, de koning Alfonso I die de enige échte eerste vorst van Aragón is (de Vechter zegt het al), de gotische kerk en de romaanse crypte, en dan langs elke deur in de judería.

Wist je dat er een mesusa in de deurstijl zit, een spleet in de steen gehouwen, waarin het gebed van de dag opgerold in een houten kokertje wordt geklemd voor de hele dag, morgen een ander gebed; dat er in de steen een kruis gegriefd staat als de joodse bewoner zich heeft bekeerd; dat de meeste joden naar Navarra vertrokken in 1492 maar later meestal terugkeerden en zich (voor de schijn) bekeerden en dan een nieuwe naam moesten kiezen, waardoor hier héél véél mensen Navarro heten. De joden deden hier vooral ambachten: schoenmaker, wever, leerlooier, kleermaker. En ja... de rijkste van Biel was een jood, hij was bankier en steunde de reconquista, maar kreeg net zo goed stank voor dank.

De crypte

Vandaag in elk geval de kennis van het Spaans opgekrikt, het was een huzarenstukje om twee volle uren naar die ratelende praatbarak te luisteren.

rustdag (Dag 15)

 Was was dat even goed slapen zeg! Bij Tomàs in de bar valt er geen ontbijt te versieren behalve een zak chips en café con leche. De eerste stappen uit het heel mooie dorpje Fuencalderas smeken om een blik achteruit, het is toch rustdag vandaag en ik heb, het lijkt wel voor de eerste keer, alle tijd van de wereld.

Onder de 3 Spaanse vlaggen rechts, dát huis

Pas enkele passen verder strijkt er een roodkopklauwier vóór me neer en zegt 'goeiemorgen' en weer weg (zoomen!). Ook de rode wouw komt aan de rand van dorp afscheid nemen van de pelgrim.

Rustig de 5km naar Biel bewandelen, op tijd en stond een stop en een blik achteruit, je zal het niet geloven maar dat heb ik de voorbije dagen amper gedaan, verslaafd aan de ritmiek van stap-stap-stap. Kijk hoe de wind over de grashalmen en gerstaren streelt. Weer komt de schwung erin en bekruipt me al de spijt dat ik niet de ganse dag mag doorgaan in die kriebelende kadans.

Dwalend door de smalle straatjes van Biel bots ik op een heer die al van ver roept:"Willem? Si? Soy Alvaro!" Wegens geen cobertura in Fuencalderas had ik via WiFi met Alvaro wat e-mails uitgewisseld over zijn appartement. Na de installatie snel naar de panaderia om voorraad in te slaan, en dan snel naar de hoofdweg langs het dorp, want de Ronde van Aragón passeert om 12.30u! Prachtig die coureurkes, doet me mijmeren over De Fietsbende, wat een gemis die fiets(makkers)!

Tussen het publiek hoor ik mijn moedertaal, een korte babbel met de Nederlanders en dan naar restaurant El Caserio, voor judías de Biel en canellones met als toefje na een mousse de nata con higos (vijgen) njammie.  Het café  loopt aardig vol, al snel staan meer dan 20 gasten hun glazen te hijsen, waaronder de Nederlanders, die een praatje  komen slaan. Het gaat plots over Lasguarres, heel even laat het geheugen me in de steek, maar "Oh ja! Dat was toen we op de koffie zaten bij het koppel uit Rotterdam". "Je bedoelt Paulien en Frans?" Tja, wat is de wereld klein én o zo groot in Aragón.

De rest van de dag is het dutje doen en schrijverke spelen. Vergeet niet je lunchpakket te prepareren, vriend, een dag als gisteren zonder almuerzo hoeft niet elke dag weer.

app met 5 kippen in tuin (4 eitjes voor morgen)

P.S.: ik heb mijn 100e post gevierd (mét veel schrijven en veel vino blanco y tinto)

la división de Aragon

Spanje is een zéér groot land, samen met Portugal een subcontinent van Europa. De eerste opdeling van Spanje is er één in autonome gemeenschappen, met soms hun eigen taal en een andere cultuur, die zich over de eeuwen heen afzonderlijk ontwikkelden en pas laat werden verenigd tot één land. Elke gemeenschap heeft sinds 1999 zijn eigen regering met eigen parlement, zoals Vlaanderen en Wallonië. Vlaanderen telt 13.520 km2 en Aragón liefst 47.720 km2...😨
Aragón is - net als o.a. Andalucía, Cataluña, Galicia, Asturias, Cantabria enz. - weer onderverdeeld in provincies, en dat zijn er drie: Zaragoza, Huesca en Teruel. Die provincies worden nóg eens onderverdeeld in 'comarcas'. Aragón telt er in totaal 33. Als je ze allemaal overloopt van west naar oost en van noord naar zuid dan komt Matarraña op de 33e plaats, waar mijn neef Robin woont*. Op de GR1 wandelen we achtereenvolgens door de Ribagorza, de Sobrarbe, Somontano de Barbastro, Hoya de Huesca en Cinco Villas - met 3050 km2 de grootste -  waar ik me nu bevind, in het eeuwenoude stadje Biel.

*www.masdepau.eu

Biel, los reyes y la judería

Klein in inwonersaantal (115) maar groot in geschiedenis en architectuur is Biel, een stadje met een iconische aanblik van ver, door de imposante toren van het kasteel en de kerktoren pal ernaast.

Biel bestaat al van in de tijd van Sancho El Mayor maar krijgt pas echt aanzien tijdens het koningschap van Sancho Ramirez, die dit kasteel liet bouwen en in 1071 schonk aan zijn echtgenote Felicia van Roucy. Het kasteel telt 5 verdiepingen en is 30m hoog. Het had dus een residentiële functie, het Palacio del Rey, met het type Europese toren dat men 'donjon' noemt. De raamopeningen van een grotere omvang zijn er gekomen in de 16e eeuw, toen de aartsbisschop van Zaragoza eigenaar werd, maar voor de rest bewaart het gebouw zijn configuratie uit de 12e eeuw. 

Naast het kasteel staat de kerk van San Martín, met één beuk, uit de tweede helft van de 16e eeuw, opvolger van de vroegere Romaanse kerk, waarvan nog de crypte overblijft, die pas in 2005 ontdekt werd, met mooie gotische schilderingen uit de 15e eeuw.

Als je door de smalle straatjes schuifelt kom je zeker in de 'judería' terecht. De eerste joden kwamen in het stadje wonen in de 11e eeuw, en zij organiseerden zich tot een 'aljama' (zelfstandige entiteit voor controle op naleving van hun godsdienst) tussen1274 en 1294, waardoor zij ook toegang kregen tot de macht. Op hun hoogtepunt waren 51 van de 97 huizen in Biel bewoond door joden.
In1492 vaardigden 'los Reyes Catolicos' Fernando II van Aragón en Isabella I van Castilië het edict uit dat de marranos zich tot het christendom moesten bekeren of zouden verbannen of geëxecuteerd worden, een brede waaier aan keuzes... Tien jaar later deden de Katholieke Koningen hun kunstje nog eens over met de moriscos: "Bekeert u of een schop onder uw..."

heb je iets met stenen?

zandsteen

(ijzerhoudende) kwartsiet

breccia

el maestro cantero de Agüero

De benaming "meester van Agüero" wordt gebruikt om het werk aan te duiden van een romaanse beeldhouwer, een anonieme artiest, die hier in de regio aan de slag (!) was ergens tussen 1150 en 1200. De stijl van deze beeldhouwer verschilt van zijn tijdgenoten dor de manier waarop hij de ogen van zijn figurenvorm geeft, door het gebruik van verschillende plantenmotieven en van de halfcirkelvormige plooien in de kleren van zijn figuren.

Pantocrator met de vier evangelisten 

Je kan het magistrale werk van deze unieke kunstenaar bewonderen in Huesca, Tauste, San Juan de la Peña, Uncastillo, El Frago, en natuurlijk de Sta Maria la Real in Sanguesa (waar ik hoop nog te passeren)...